Ιστορική Προέλευση

Ο Αρχαίος και Αποδεδεγμένος Σκωτικός Τύπος δεν δημιουργήθηκε εξαρχής ως ένα ενιαίο και ολοκληρωμένο σύστημα τριάντα τριών βαθμών. Η διαμόρφωσή του υπήρξε αποτέλεσμα μιας μακράς διαδικασίας ανάπτυξης και σύνθεσης των λεγόμενων ανώτερων ή επιγενόμενων βαθμών κατά τον 18ο αιώνα.

Ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του αιώνα εμφανίζονται τεκτονικοί βαθμοί πέραν των τριών συμβολικών. Το 1733 εμφανίζεται σε αγγλικό κατάλογο Στοών μία Στοά «Σκώτων Τεκτόνων», ένα από τα πρώιμα τεκμήρια της χρήσης του όρου.

Το Χειρόγραφο Francken 1783 επιβεβαιώνει και εξειδικεύει αυτή την πρώιμη περίοδο, σημειώνοντας ότι ο λεγόμενος Σκωτικός Τεκτονισμός γνώρισε παράλληλη αγγλική και γαλλική εξέλιξη. Στην Αγγλία απαντούν πρώιμες Στοές Σκώτων Τεκτόνων, ενώ στη Γαλλία ιδιαίτερα σημαντικά κέντρα για την ανάπτυξη των ανώτερων βαθμών υπήρξαν το Παρίσι και το Μπορντώ. Κατά τις επόμενες δεκαετίες εμφανίσθηκαν και αναπτύχθηκαν πολυάριθμοι βαθμοί, συστήματα και Τύποι. Πολλοί από αυτούς εντάχθηκαν σε ευρύτερα τεκτονικά συστήματα, όπως ο Τύπος της Αυστηράς Τηρήσεως, ο Τύπος του Βασιλικού Μυστικού και αργότερα ο Ανορθωμένος Σκωτικός Τύπος. Κομβική προσωπικότητα σε αυτή την εξέλιξη υπήρξε ο Ετιέν Μορέν (Étienne Morin).

Στις 21 Αυγούστου 1761, η Μεγάλη Στοά των Παρισίων, μαζί με ένα Μεγάλο Συμβούλιο Κανονικών Στοών, χορήγησε στον Μορέν Χάρτα (Patent) με εντολή να διαδώσει τον Τεκτονισμό στον Νέο Κόσμο. Ο Μορέν έλαβε εξουσίες για την εγκαθίδρυση της «Τελείας και Υπερτάτης Τεκτονικής» και η δράση του συνδέθηκε με τη διαμόρφωση του συστήματος των είκοσι πέντε βαθμών που έγινε γνωστό ως Τύπος του Βασιλικού Μυστικού. Σημαντικό ρόλο στη διάδοση του συστήματος διαδραμάτισε στη συνέχεια ο Χένρυ Άντριου Φράνκεν (Henry Andrew Francken), συνεργάτης του Μορέν. Τα χειρόγραφά του διέσωσαν πολύτιμο μέρος των τυπικών και των κανονιστικών κειμένων του Τύπου του Βασιλικού Μυστικού και αποτελούν σήμερα θεμελιώδη τεκμήρια για τη μελέτη της ιστορικής εξέλιξης του Σκωτικού Τύπου.

Από τον Τύπο του Βασιλικού Μυστικού στον ΑΑΣΤ

Η εξέλιξη αυτή οδήγησε, στις αρχές του 19ου αιώνα, στη θεσμική συγκρότηση του σημερινού Αρχαίου και Αποδεδεγμένου Σκωτικού Τύπου. Το 1801, στο Τσάρλεστον της Νότιας Καρολίνας, συγκροτήθηκε το πρώτο Ύπατο Συμβούλιο του 33ου βαθμού. Το νέο σύστημα ενσωμάτωσε τους βαθμούς του προγενέστερου Τύπου του Βασιλικού Μυστικού σε μία δομή τριάντα τριών βαθμών. Η ίδρυση αυτή αποτελεί το θεσμικό σημείο αφετηρίας του Αρχαίου και Αποδεδεγμένου Σκωτικού Τύπου στη μορφή με την οποία εξαπλώθηκε διεθνώς.

Το 1804 ο Τύπος πέρασε στην Ευρώπη με τη συγκρότηση Υπάτου Συμβουλίου στη Γαλλία και στη συνέχεια εξαπλώθηκε σε πολλές χώρες.

Η Δομή του Τύπου

Το 1733 δημοσιεύτηκε στην Αγγλία ο πρώτος κατάλογος των Στοών των λεγομένων «Διδασκάλων Τεκτόνων», μεταξύ αυτών αναγραφόταν και μία Στοά «Σκώτων Τεκτόνων». Αυτή θα μπορούσε να θεωρηθεί η πρώτη επίσημη εμφάνιση του Σκωτικού Συστήματος. Παρά ταύτα, το σύστημα αναπτύχθηκε εκτός των Μεγάλων Στοών και δη αυτής της Αγγλίας. Από τα τέλη του 1730 το νέο σύστημα το οποίο εδράζεται σε βαθμούς -οι οποίοι έχουν φιλοσοφική παρά συμβολική χροιά- κατακτά την ηπειρωτική Ευρώπη και ολοένα και περισσότεροι βαθμοί αναφύονται σε Γαλλία και Γερμανία. Πολλοί από τους βαθμούς αυτούς εντάχθηκαν σε ήδη υπάρχοντα τεκτονικά συστήματα όπως ο Τύπος της Αυστηράς Τηρήσεως (1756), ο Τύπος του Βασιλικού Μυστικού (1762) και ο Ανορθωμένος Σκωτικός (1782).

Επισήμως ο Αρχαίος και Αποδεδεγμένος Σκωτικός Τύπος (ΑΑΣΤ) και το πρώτο Ύπατο Συμβούλιο ιδρύθηκε το 1801 στις Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Στην Ευρώπη εγκαθιδρύεται το 1804 με την ίδρυση του Υπάτου Συμβουλίου της Γαλλίας. Ακολούθησε η συγκρότηση Υπάτων Συμβουλίων σε πολλές χώρες. Εξ αρχής και προκειμένου να αποφευχθεί οιασδήποτε μορφής σύγκρουσης με σώματα που διοικούν τους τρεις συμβολικούς βαθμούς, τα Ύπατα αυτά Συμβούλια περιορίστηκαν αποκλειστικά στους λεγόμενους «ανώτερους», «φιλοσοφικούς» ή ορθότερα «επιγενόμενους» βαθμούς. Με άλλα λόγια δεν απαιτούσαν από τις Μεγάλες Στοές από τις οποίες έλκυαν τα μέλη τους την πρακτική του Σκωτικού τυπικού, αλλά απλώς την τεκτονική ιδιότητα. Μέχρι τις μέρες μας ο Σκωτικός Τύπος και τα ανά τον κόσμο Ύπατα Συμβούλια διατηρούν σχέση αλληλεγγύης με όλα τα επιγενόμενα σώματα της τεκτονικής αδελφότητας.

Όταν ο Φρειδερίκος ο Μέγας της Πρωσσίας ετέθη επικεφαλής του Τύπου αυτός περιελάμβανε 25 βαθμούς διαιρεμένους σε επτά κατηγορίες, ανώτατος δε ήταν αυτός του Υπερτάτου Πρίγκηπος του Βασιλικού Μυστικού. Διά των Μεγάλων Συνταγμάτων του Βερολίνου ο αριθμός των βαθμών αναβιβάστηκε σε 33, ο δε 25ος και τελευταίος του Τύπου της Τελειοποιήσεως έγινε ο 32ος του ΑΑΣΤ, του οποίου πλέον η ανώτατη διοίκηση ανατέθηκε σε Συμβούλιο που αποτελούσαν αδελφοί κατέχοντες τον 33ο και λεγόμενο πλέον «τελευταίο» βαθμό. Τα Συντάγματα αυτά δεν ετέθησαν εξ αρχής σε ισχύ, το δε πρώτο Ύπατο Συμβούλιο ιδρύθηκε και εγκαταστάθηκε μόλις το 1801 στο Charleston της Νοτίου Καρολίνας, εξ αυτού δε κατάγονται όλα τα Ύπατα Συμβούλια των δύο ημισφαιρίων. Στην Ελλάδα Σκωτικοί βαθμοί λειτούργησαν στα Ιόνια Νησιά ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα, ενώ το πρώτο Ύπατο Συμβούλιο λειτούργησε στην Αθήνα το 1872, σε ατελή μορφή για πολλά χρόνια και πιο οργανωμένα από τις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα.

Το Ύπατο Συμβούλιο διά την Ελληνική Δικαιοδοσία εγκαθιδρύθηκε στην Αθήνα στις 8 Φεβρουαρίου 2025 από τους επικεφαλής των Υπάτων Συμβουλίων της Ισπανίας, Βραζιλίας, Τουρκίας, Αυστρίας, Γερμανίας, Πορτογαλίας, και Κύπρου. Παρών ήταν ο Μέγας Διδάσκαλος της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος και το Συμβούλιο του.

Μεταξύ του Υπάτου Συμβουλίου και της Μεγάλης Στοάς της Ελλάδος έχει υπογραφεί συνθήκη αμοιβαιότητας και συνεργασίας.

Πηγές

• Μεγάλα Συντάγματα του 1762 και 1786 του Ελευθεροτεκτονισμού
• Λογοθέτης Μ., Ο Αρχαίος και Αποδεδεγμένος Σκωτικός Τύπος, Αθήναι, 1982
• Naudon P., La franc-maçonnerie, PUF, 1988
• Naudon P., Histoire, Rituels et Tuileur des Hauts Grades Maçonniques, ed. Dervy, Paris, 2003